स्टारडम होइन, स्टोरी हुनुपर्‍यो : नेपाली फिल्मको सफलताको बाटो

नेपाली चलचित्रको सफलता मापन गर्ने पुरानो तरिका विस्तारै बदलिँदै गएको छ। कुनै समय चर्चित कलाकारको नाम, ठूलो ब्यानर र प्रचारको तामझामलाई फिल्म चल्ने मुख्य आधार मानिन्थ्यो। तर पछिल्ला केही वर्षका चलचित्रको व्यापार र दर्शकको प्रतिक्रियाले एउटा महत्वपूर्ण सन्देश दिएको छ—दर्शकलाई अब स्टारडमभन्दा स्टोरी चाहिएको छ।

यसको पछिल्लो उदाहरण बनेको छ नेपाली फिल्म ‘गौँथली’। करिब २ करोड ७५ लाख रुपैयाँको लगानीमा निर्माण भएको भनिएको यो चलचित्रले बक्स अफिसमा आक्रामक व्यापार गर्दै आइतबार दिउँसोसम्म १९ करोड ४५ लाख रुपैयाँ ग्रस कमाइ गरेको छ। यसको नेट कलेक्सनसमेत १७ करोड रुपैयाँ पुगेको जनाइएको छ। सार्वजनिक बिदाको दिन कारोबार अझ बढ्ने अपेक्षा गरिएको अवस्थामा फिल्मको कुल ग्रस कमाइ २० करोड रुपैयाँ आसपास पुग्ने अनुमान गरिएको छ।यो आँकडा केवल एउटा फिल्मको सफलताको कथा होइन। यो नेपाली दर्शकको बदलिँदो स्वाद र नेपाली चलचित्र उद्योगको सम्भावनाको संकेत पनि हो।

‘गौँथली’ले ‘जारी’ र ‘छक्कापञ्जा ४’ जस्ता व्यावसायिक रूपमा सफल फिल्मलाई समेत व्यापारमा उछिन्नु आफैंमा अर्थपूर्ण घटना हो। अझ महत्वपूर्ण कुरा के हो भने, यसले ठूलो बजेट, महँगो स्टारकास्ट र भव्य प्रचारबिना पनि बलियो कथा, प्रस्तुति र दर्शकसँग जोडिने विषयले चलचित्रलाई व्यावसायिक सफलता दिलाउन सक्छ भन्ने प्रमाणित गरेको छ।नेपाली फिल्म उद्योगका लागि यो सुखद परिवर्तन हो।

हामीले लामो समयदेखि नेपाली चलचित्रको कमजोर पक्षका रूपमा कथा, पटकथा र मौलिकतालाई औंल्याउँदै आएका छौँ। विदेशी चलचित्रको प्रभाव, उस्तै खालका कथावस्तु, कलाकारको स्टारडममा अत्यधिक निर्भरता र प्रचारमुखी प्रवृत्तिले नेपाली चलचित्रको सिर्जनात्मक यात्रालाई सीमित बनाएको गुनासो पनि सुनिँदै आएको छ। तर अहिले दर्शकले ती सीमालाई चुनौती दिन थालेका छन्।दर्शक अब पर्दामा आफूलाई खोजिरहेका छन्। आफ्नो समाज, आफ्नै परिवेश, आफ्नै पीडा, संघर्ष, सपना र सम्बन्धको कथा हेर्न चाहिरहेका छन्। त्यसैले सामान्य जीवनका असामान्य कथा भन्न सक्ने चलचित्रले पनि असाधारण सफलता हासिल गर्न थालेका छन्।

यसको अर्थ स्टार कलाकारको आवश्यकता छैन भन्ने होइन। लोकप्रिय कलाकार चलचित्रको महत्वपूर्ण शक्ति हुन्। तर कलाकारको लोकप्रियता मात्रै फिल्म सफल हुने ग्यारेन्टी होइन। स्टारले दर्शकलाई हलसम्म ल्याउन सक्छ, तर कथा र प्रस्तुतिले मात्रै दर्शकलाई सन्तुष्ट बनाएर फर्काउन सक्छ।नेपाली फिल्म उद्योगले अब यही अन्तर बुझ्न आवश्यक छ।चलचित्र निर्माणमा करोडौँ रुपैयाँ खर्च गरेर प्रचारमा ठूलो रकम खन्याउनेभन्दा राम्रो कथा खोज्न, दक्ष लेखक र निर्देशकमा लगानी गर्न, पटकथालाई समय दिन र प्राविधिक गुणस्तर सुधार्न आवश्यक छ। चलचित्रलाई केवल ‘प्रोजेक्ट’ होइन, कथा भन्ने सिर्जनात्मक माध्यमका रूपमा लिनुपर्छ।

‘गौँथली’को सफलताले अर्को महत्वपूर्ण प्रश्न पनि जन्माएको छ—नेपाली फिल्मको बजार वास्तवमै सानो हो त ? सायद होइन। बजार सानोभन्दा पनि हामीले बजारलाई बुझ्ने प्रयास कम गरेका हौँ। नेपालभित्रै ठूलो दर्शक समुदाय छ। विदेशमा रहेका नेपाली दर्शक पनि छन्। डिजिटल माध्यमले नेपाली सामग्रीको पहुँच अझ फराकिलो बनाएको छ। राम्रो विषय र गुणस्तरीय प्रस्तुति भएको चलचित्रले अब भौगोलिक सीमाभन्दा धेरै पर पुग्ने सम्भावना बोकेको छ।त्यसैले अब नेपाली फिल्म उद्योगले ‘कति ठूलो स्टार छ?’ भन्दा ‘कति राम्रो कथा छ?’ भन्ने प्रश्नलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने समय आएको छ।

चलचित्रमा लगानी गर्नेले पनि कलाकारको नाम मात्रै हेर्नुभन्दा विषयवस्तु, पटकथा र निर्देशकको क्षमतामा विश्वास गर्नुपर्छ। कलाकारले पनि आफ्नो स्टारडमको घेराबाट बाहिर निस्केर फरक र चुनौतीपूर्ण भूमिकालाई स्वीकार गर्नुपर्छ। निर्देशकले दर्शकलाई कमजोर ठान्ने होइन, उनीहरूको स्वाद र चेतनालाई सम्मान गर्नुपर्छ। अनि लेखकलाई चलचित्र निर्माण प्रक्रियाको केन्द्रमा राखिनुपर्छ।‘गौँथली’को कमाइ २० करोड पुग्नु एउटा सुखद व्यापारिक उपलब्धि हो। तर यसको वास्तविक उपलब्धि त्योभन्दा ठूलो हुन सक्छ—यसले नेपाली चलचित्रकर्मीलाई दर्शकको मन जित्न ठूलो स्टारडमभन्दा ठूलो कथा आवश्यक हुन्छ भन्ने पाठ सिकाउन सक्छ।

अब नेपाली फिल्मको भविष्य पोस्टरमा टाँसिएको अनुहारले होइन, पर्दामा भनिएको कथाले निर्धारण गर्नुपर्छ।किनकि दर्शक टिकट काटेर कलाकारको स्टारडम हेर्न मात्रै हलमा जाँदैनन्। उनीहरू कथा अनुभव गर्न जान्छन्। त्यसैले नेपाली फिल्मको आगामी यात्रा स्पष्ट हुनुपर्छ-स्टारडम होइन, स्टोरी हुनुपर्‍यो।यही बाटो नेपाली चलचित्रको दिगो सफलता र अन्तर्राष्ट्रिय पहिचानतर्फ जाने सबैभन्दा बलियो बाटो हुन सक्छ।