नेपालमा बेरोजगारीको पीडा: आशाविहीन युवाहरूको कथा

अमृत लम्साल , तिलोत्तमा / नेपालको सडकहरूमा हिँड्दा, तपाईंले धेरै युवाहरूलाई निराश अनुहारका साथ बसिरहेको देख्न सक्नुहुन्छ। उनीहरूको आँखामा सपनाहरू मरिसकेका छन्, र भविष्यप्रति कुनै आशा देखिंदैन। यो नेपालको बेरोजगारीको कटु वास्तविकता हो, जसले लाखौं युवाहरूको जीवनलाई प्रभावित पारेको छ।कलेज र विश्वविद्यालयबाट उत्तीर्ण भएपछि, धेरै युवाहरू आफ्नो सपना र आकांक्षाहरू पूरा गर्ने आशामा रोजगारीको खोजीमा निस्कन्छन्। तर वास्तविकता निर्दयी छ। महिनौंसम्म प्रयास गर्दा पनि उनीहरूले काम पाउन सक्दैनन्। धेरैजना आफ्नो योग्यता र शीपभन्दा कम तहको काम खोज्न बाध्य हुन्छन्, तर त्यो पनि पाउन मुश्किल छ।

यस्तो अवस्थामा, धेरै नेपाली युवाहरू विदेशमा काम खोज्न बाध्य हुन्छन्। खाडी मुलुकहरू र मलेसिया जस्ता देशहरूमा जान तयार हुन्छन्, जहाँ उनीहरूले मासिक ४० देखि ५० हजार रुपैयाँ कमाउन सक्छन्। यो रकम नेपालमा पाइने तलबभन्दा धेरै बढी हो। नेपालमा, धेरै कम्पनीहरूले २० देखि २५ हजार रुपैयाँ मात्र तलब दिन्छन्, जुन आधारभूत आवश्यकताहरू पूरा गर्न पनि पर्याप्त हुँदैन।नेपालको महंगो जीवनशैलीमा यो न्यून तलबले परिवार पाल्न असम्भव छ। खाना, बासस्थान, शिक्षा, र स्वास्थ्य सेवाको बढ्दो खर्चले गर्दा मानिसहरू ऋणको जालमा फस्छन्। यस्तो अवस्थामा, विदेशमा गएर कमाउनु बाहेक अर्को विकल्प देखिंदैन। तर यो निर्णय पनि सजिलो हुँदैन। आफ्नो देश, परिवार र साथीहरूलाई छोड्नु पर्ने पीडा अवर्णनीय हुन्छ।

विदेशमा पनि जीवन सहज हुँदैन। अपरिचित वातावरण, भाषाको समस्या, र कठोर काम गर्नुपर्ने बाध्यता हुन्छ। धेरैजना शोषणको शिकार हुन्छन्, तर घर फर्कने साहस गर्न सक्दैनन्। किनकि घर फर्किए पनि उनीहरूलाई रोजगारीको कुनै ग्यारेन्टी हुँदैन।यो चक्रव्यूहमा फसेका युवाहरूको मानसिक स्वास्थ्य बिग्रँदै जान्छ। निराशा, एक्लोपन, र भविष्यप्रतिको अनिश्चितताले उनीहरूलाई घेर्छ। कतिपय त आत्महत्याको विचारसम्म पुग्छन्। उनीहरूको सपनाहरू र आकांक्षाहरू धुलोमा मिल्दै जान्छन्।

सरकारी नीतिहरू र रोजगारी सिर्जना गर्ने कार्यक्रमहरू अपर्याप्त र अप्रभावकारी देखिएका छन्। निजी क्षेत्रले पनि पर्याप्त रोजगारी सिर्जना गर्न सकेको छैन। यसैबीच, हरेक वर्ष लाखौं युवाहरू श्रम बजारमा प्रवेश गर्छन्, जसले समस्यालाई झन् जटिल बनाउँछ।आज नेपालका गाउँहरू युवाविहीन बन्दै गएका छन्। घरका मूल कमाउने व्यक्तिहरू टाढा छन्, र परिवारहरू विखण्डित हुँदैछन्। बच्चाहरू आमा वा बुवाको मायाबाट वञ्चित हुन्छन्, र वृद्धवृद्धाहरू एक्लै छोडिन्छन्।

यो नेपालको दुःखद वास्तविकता हो। एउटा यस्तो देश, जहाँ युवाहरू आफ्नो देशमा काम गर्न र योगदान दिन चाहन्छन्, तर बाध्य भएर विदेशिनु पर्छ। उनीहरूको आँसु र पसिनाले विदेशी भूमि भिज्छ, जबकि आफ्नै देश उनीहरूको प्रतिभा र ऊर्जाबाट वञ्चित हुन्छ।के यो अवस्था कहिले सुध्रिएला? के नेपाली युवाहरूले कहिल्यै आफ्नै देशमा सम्मानजनक रोजगारी पाउन सक्लान्? यी प्रश्नहरूको उत्तर अनुत्तरित छ, र आशाको किरण धेरै टाढा देखिन्छ। तर पनि, हरेक नेपालीको मनमा एउटा सानो आशा बाँकी छ - एक दिन आफ्नो देशमा फर्केर, आफ्नै माटोमा श्रम गर्न पाउने दिनको।